Korunmasız bir cinsel ilişki veya doğum kontrol yönteminde yaşanan bir aksaklık (prezervatif yırtılması, hapın unutulması vb.) sonrası yaşanan endişe, pek çok kadını “ertesi gün hapı” arayışına iter. Ancak bu haplar hakkında kulaktan dolma bilgiler, bazen hayati hatalara yol açabiliyor.
Ertesi gün hapları bir doğum kontrol yöntemi değil, adından da anlaşılacağı üzere acil bir kurtarıcıdır. Peki, bu haplar tam olarak nasıl çalışır ve hakkında neleri yanlış biliyoruz? Dr. Müjde Koyuncu rehberliğinde, ertesi gün hapı dosyasını birlikte açıyoruz.
Ertesi Gün Hapı Nedir ve Nasıl Çalışır?
Ertesi gün hapı, korunmasız ilişkiden sonra gebeliği önlemek amacıyla kullanılan acil bir kontrasepsiyon yöntemidir. İçeriğindeki yüksek dozda hormon (genellikle levonorgestrel veya ulipristal asetat) sayesinde, yumurtlamayı (ovülasyonu) geciktirerek veya durdurarak etki gösterir.
Buradaki en kritik nokta şudur: Ertesi gün hapı bir kürtaj yöntemi değildir. Eğer döllenme gerçekleşmiş ve embriyo rahim duvarına tutunmuşsa, bu hap mevcut bir gebeliği sonlandırmaz.
Doğru Bilinen Yanlışlar ve Gerçekler
Yanlış 1: “İlişkiden sonraki her an kullanılabilir, her zaman korur.”
Gerçek: Zamanlama her şeydir! Ertesi gün haplarında ilk 24 saat kritik öneme sahiptir. İlişkiden sonra ne kadar erken alınırsa başarı oranı o kadar yüksektir. Genellikle 72 saate kadar etkili olduğu bilinse de, geçen her saat koruyuculuğun azalması demektir. Bazı türleri 120 saate (5 gün) kadar etkili olsa da “altın kural” en kısa sürede kullanmaktır.
Yanlış 2: “Yumurtlama döneminde olsam bile beni kesin korur.”
Gerçek: Bu, en sık yapılan hatalardan biridir. Eğer yumurtlama çoktan gerçekleştiyse, ertesi gün hapının etkisi olmayabilir veya çok düşüktür. Çünkü bu hapların temel görevi yumurtlamayı ertelemektir; yumurta zaten çatlamış ve yola çıkmışsa hormonların etkisi sınırlı kalır.
Yanlış 3: “Normal bir doğum kontrol hapı gibi her ay kullanılabilir.”
Gerçek: Kesinlikle hayır! Ertesi gün hapları düzenli bir doğum kontrol yöntemi değildir. Vücuda bir kerede yüklenen yüksek dozda hormon, adet düzenini altüst edebilir. Bu haplar sadece acil durumlar (kaza durumları) içindir. Sık kullanımı hormonal dengenizi bozabilir ve yan etkileri artırabilir.
Ertesi Gün Hapının Yan Etkileri Nelerdir?
Yüksek hormon içeriği nedeniyle vücudunuz bu duruma tepki verebilir. En yaygın görülen yan etkiler şunlardır:
-
Mide bulantısı ve kusma (Hapı içtikten sonraki ilk 2 saat içinde kusarsanız, dozun tekrarlanması gerekebilir).
-
Ara kanamalar veya lekelenme.
-
Bir sonraki adet döneminde gecikme veya normalden yoğun kanama.
-
Halsizlik, baş dönmesi ve göğüs hassasiyeti.
Kimler Kullanırken Dikkat Etmeli?
Ertesi gün hapları reçetesiz alınabilse de, bazı durumlarda bir hekime danışmak şarttır. Özellikle;
-
Karaciğer rahatsızlığı olanlar,
-
Ağır astım hastaları,
-
Emziren anneler,
-
Bazı epilepsi veya tüberküloz ilaçları kullananlar (ilaç etkileşimi riski nedeniyle) mutlaka doktor kontrolünde hareket etmelidir.
Dr. Müjde Koyuncu’dan Önemli Tavsiyeler
-
Hekim Kontrolünü İhmal Etmeyin: Ertesi gün hapı kullandıktan sonra beklediğiniz adet tarihinde 1 haftadan fazla gecikme olursa, mutlaka bir gebelik testi yapmalı ve doktorunuza başvurmalısınız.
-
Yanlış Güven Duygusu: Bu hap sizi sadece o tek ilişkiden korur. Hapı içtikten sonraki günlerde yaşayacağınız korunmasız ilişkiler için koruma sağlamaz.
-
Hormonal Düzen: Yılda 1-2 kereden fazla acil kontrasepsiyon kullanmak zorunda kalıyorsanız, size en uygun ve daha sağlıklı olan düzenli doğum kontrol yöntemlerini (spiral, doğum kontrol hapları, implantlar vb.) belirlemek için kliniğimize danışabilirsiniz.
Bilinçli Kullanım Hayat Kurtarır
Ertesi gün hapı, doğru zamanda kullanıldığında büyük bir stres yükünü üzerinizden alabilir ancak bilinçsiz kullanımı vücudunuza zarar verebilir. Unutmayın; en iyi doğum kontrol yöntemi, acil durumlara ihtiyaç bırakmayan, size özel planlanmış düzenli yöntemdir.
Kadın sağlığı hakkında daha fazla bilgi ve Dr. Müjde Koyuncu’nun uzman görüşleri için videolarımızı takip etmeye devam edin!
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Herhangi bir belirti durumunda lütfen doktorunuza danışın.
